Kyvik Sveiseskule på Stord
På Stord vart det i byrjinga av 1950 åra, starta opp ei verksemd som var til stor hjelp for mange skipsbyggeri og mekaniske verkstader i Sunnhordland og vidare med. Dette var i ei tid da mange treskipsbyggeri og små vervaplassar innsåg at botnen held på å gå ut av markedet deira. Omlegginga frå tre til stålskipsbygging kravde ny kunnskap, og arbeidsstokken måtte tileigna seg grunnleggjande kunnskap om stål. Skjerebrenning, lysbogesveising og forming av spant og hudplater krov nye yrkesgrupper. Sveiseskulen til Magnus Kyvik i Se, var med å gav teoretisk og praktisk opplæring til dei nye yrkesgruppene i mange år.
Magnus Kyvik (1919-1969) arbeide som sveisar og arbeidsleiar, ved AS Stord på Kjøtteinen, men i 1954 bygde han bustadhus og sveiseskule i Se på Leirvik. Huset vart planlagt med verkstadrom i underetasjen, bolig og matsal for kursdeltakarar i førsteetasjen, og med hyblar for elevane på loftrommet. Verksemda som Magnus Kyvik starta opp, var eit kurstilbod som samtida hadde stor trong for, og tilbodet samla elevar frå heile Vestlandet. Men ikkje minst Stord Verft, ekspanderte fort i denne perioden og kjøpte kurspakkar regelmessigt hjå sveiseskulen. Da Kyvik starta opp fyrste sveisekurset i Se, var ein av forteljarane mine Ingar Ersland, elev ved kurset. Ersland arbeide ved Stord Verft, og saman med Eugen Brask og 6 andre, gjennomførte han eit «teoretisk og praktisk dagkurs i gass og elektrisk bogesveising» , som det står i kursbeviset skulen nytta på denne tid. Ingar satsa etter opplæringa på sveisefaget og tok sitt første Veritas-sertifikat i «vertikal og horisontal sveising» i mai året etter. Det var her læregutar og hjelpearbeidarar frå Kjøtteinen, fekk grunnopplæring i sveising og brenning, fram til verftet starta eiga opplæringsavdeling i 1958.
Våren 1963 skriv bladet Sunnhordland fyljande om kursaktiviteten: «Kyvik Sveiseskule på Stord har atter utvida med nye byggesteg, og denne gongen til ein kostnad på nær ein halv million kroner. Det er skapt nye lokalar for opplæring i sveising, og her er det montert eit autogenanlegg som skal vere eit av dei beste i landet. Vidare har karosseriavdelingi fått nye og større rom som vil verta tekne i bruk frå hausten av».
Ein annan av forteljerane mine, Tor Tønnesen frå Karmøy, var ein av dei som kom til Stord for å gå på sveisekurs i 1961. Ei avisannonse, fortalde at skulen gav grunnleggjande opplæring i autogen og elektrisk sveising, og dette hadde Åkrabuen lyst å læra. Tønnesen fortel at han hadde medelevar frå Måløy i nord til Åkrehamn i sør, men han hugsar og elevar frå Austlandet. Etter to månader på sveisekurs, vart han elev på det eittårige karosserikurset hjå Kyvik. Skulen hadde eit undervisningsrom i lokala i Se som vart nytta til yrketslære, men den andre toretiske undervisninga gjekk føre seg på Leirvik folkeskule, og var ein del av Lærlingskulen i Stord. Tor Tønnesen budde i lag med tilreisande kursdeltakarar på internatet til skulen. Her fekk dei kjøpa middag og heimebakt brød kvar dag. Internatet ved sveiseskulen hadde sju tomannsrom og det var Rakel Kyvik og Julie Tofte som hadde ansvar for matlaginga.
Etter kvart som fylkeskommunane tilrettelagde skuleklassar i plate- og sveis, minka elevgrunnlaget og trongen for Kyvik Sveiseskule. Kurstilbode i plate og sveis vart avvikla i siste halvdel av 1960 åra, mens skuleklassane i karosserifaget held fram til Stord Yrkesskule tok over i 1977.
Munnelege kjelder: Ingar Ersland f. 1933
Tor Tønnessen f. 1944
Skriftlege kjelder: Bladet « Sunnhordland»
«Sunnhordland» 22. juli 2019
Oddbjørn Kvålsvold
