Gråtassen kjem til Vikjo
Mange frå Stord og Sunnhordland har reist ut som misjonærer og forkynt evangeliet under fjerne himmelstrøk. Ein av forteljarane mine, Petra Hannisdal, vart med foreldra på deira andre tur til misjonsmarka til Kina i 1931. Dei skriftlege kjeldene, som skildrar kvardagen for misjonsgjerninga i framande land, fortel om store fysiske og psykiske påkjenningar.
Far til Petra, Einar Hannisdal frå Osterøy, fekk kallet som ung.17 år gamal tok han til på Fjellhaug Misjonsskole i Oslo. Einar var enno ikkje myndig, men fast bestemt på å via sitt liv til å omvenda andre menneske til si eiga tru og spreia den glade bodskapen som misjonær. Etter misjonsskulen var han i England og deltok på eit samarittkurs for å læra om smittefare, medisinar og grunnleggjande helsestell.
Einar Hannisdal (1898-1985) reiste etter englandsstudium ut på sin første tur til misjonsmarkene i Kina. Dette var hausten 1921, og han var berre 23 år gamal. Hannisdal var då trulova med Eli Hystad (1897-1967), som hadde utdanning frå seminaret på Rommetveit og skula i Stord kommune.
Etter ei lang reise på over fire månader via Amerika og Japan tok Einar fatt på språkstudiet ved misjonsstasjonen i Ankang. Etter to års studium, hadde han lært kinesisk, og Eli kunne koma etter han til Kina. Forteljaren min skildrar frå dagboka til mora turen til Asia i 1923. Ein tur som tok 4 månader. Eli reiste med båt langs Europa, Suezkanalen, Indiahavet og opp til Shanghai. Her feira foreldra bryllaup dagen etter at båten klappa til kaia. Misjonær Hannisdal hadde tinga vigsleseremoni i den engelske kyrkja i byen. Mora tok til å læra kinesisk så snart dei var etablerte på misjonsstasjonen i Ankang, ein by som ligg langt inne i landet. Dagbøkene etter foreldra fortel om farens strabasiøse reiser til utestasjonar, mens mora dreiv språkstudium, og seinare med forkynning blant kvinner og barn i nærområdet. Reisene gjekk med «skrøpelege» båtar utan motorkraft, og på små kjerrevegar og stiar på land. Vidare var angsten for å verta angrepen av opprørar og ransmenn konstant.
I 1929 hadde foreldra til Petra planlagt ei vitjing til familien i Noreg, men før dei kom så langt, fekk son deira Anders, som da var tre år, meslingar. Utan tilgang på vestleg medisin og legehjelp døydde han etter kort tid. Faren laga kista av bokhylle, og foreldra gravla sonen på misjonsstasjonen før dei tok fatt på reisa til Noreg.
Eli og Einar Hannisdal hadde no tenestegjort i Kina-misjonen i 8 og 6 år og var både fysisk og psykisk slitne. Dagbøkene fortel om heimreisa som tok 2 månader. Først med elvebåt ned til Shanghai, og så vidare med lastebåt til Dalian. Så tog til Harbin og vidare med den Transibirske jernbane, via Moskva og Helsinki til Europa.
Etter to år i Noreg måtte foreldra på nytt reisa ut til misjonsmarka for Kinamisjonsforbundet. Søknaden om forlenga norgesopphald vart avslått av leiinga. På denne reisa var Petra med, ho var då eit år gamal. Tilhøva for misjonærane i Kina hadde forverra seg monaleg, og misjonærar vart drepne og stasjonar angripne.
Då Petra var to år og veslesystera Helga to månader, måtte familien i lag med andre misjonærar trekka seg ut frå stasjonen i Ankang. Dei komande tre åra vart turbulente og vanskeleg for misjonærane. Barnebarnet deira, John Einar Sandvand, skildrar i si bok, «Å flytte fjell», både intern motgang i arbeidet, sjukdom, naturkatastrofar og kommunistane sin krigsaktivitet i Shaanxi- provinsen.
Hausten 1935 reiste Hannisdal-familien attende til Stord, dei avslutta då sitt arbeid i Kinamisjonen. Petra har fleire minneglimt frå reisa som tok 2 ½ månad. Først med båten frå Shanghai til Marseille i Frankriket. Mellom anna hugsar ho då dei låg og venta ved Suezkanalen. Italias Musselini kom då med sine troppestyrkar gjennom kanalen på veg til Etiopia for å invadera landet. Petra hugsar at mange båtar var på veg sørover kanalen og alle folka hadde like klede, brune uniformer. Foreldra har i ettertid fortalt om reisa gjennom Europa til Stord, og at ho stadig spurde; «Er dette Noreg no»?
Munneleg kjelde: Petra Hannisdal – f. 1930
Skriftleg kjelde: John Einar Sandvand: «Å flytte fjell» – 2005
«Sunnhordland» 8.mai 2015
Oddbjørn Kvålsvold
