Dei vart jaga frå heimane på Bjelland
For fleire av dei som måtte evakuera frå området Bjelland fort i 1942, vart oppveksten omflakkande i krigsåra, med mange buplassar. Tyske offiserar banka på dørene og forlangte at dei måtte flytta frå heimane på kort varsel. Hans Kristian Junge er ein av desse og var 4 år då dramatikken starta for familien. Dette er det første livsminnet han har lagra frå tidlege barneår. To tyske offiserar, med høg huva, ridebukse og blanke støvlar stod plutseleg i døra. Hans Kristian sat i fanget til mora då inntrengarane kunngjorde at familien skulle tømma huset og flytta ut snarast mogleg. Han fortel om korleis hendinga denne tragiske dagen har festa seg i minnet. Innan dagen var omme hadde dei flytta ut av huset og etablert seg midlertidig i bedehuset på Bjelland. Tradisjonen fortel at faren var uroa for korleis det ville gå med det nylagde golvbelegget han hadde i stova deira, men Junge d.e. var ein handlingens mann, så om kvelden gjekk han attende til huset deira og berga belegget frå dei «tyske jarnhælane».
Etter at familien hadde budd i bedehuset i 2- 3 månader, vart det ny flytting. Denne gongen til Bartz- Johannessen sin eigendom Sæbø i Kårevik. Dette var ein stad med gode minne for Hans Kristian, der hadde dei både høns og gris og var sjølvforsynte både med grønsaker og poteter. Men sjølv om det var ein spanande plass for ein smågut, tærte det på mora sine nervar har han vorte fortald. Engelske fly hadde ei av sine innflygingsruter lågt over husa når dei skulle angripa fortet på Bjelland, båtar på Kjøtteinen eller Leirvik hamn. Mellom minna frå Sæbø hugsar han den dramatiske natta, 23. januar 1943, med lysglimt og smell. Då kom tre MTB’ arar inn i Digernessundet for å skjerma landgangen i Sagvåg, og intens skyting fylde frå festningane på Tittelsnes og Bjelland. Hans Kristian fortel at denne natta evakuering familien til Askild Horneland på Hornelands-garden.
På grunn av at mora kjende seg meir og meir utrygg på Sæbø flytta dei på nytt, denne gongen til eit loftrom hjå Svein Kårevik litt lenger vekk frå sjøen. Men husværet var trongt, og etter ei tid fekk familien leiga eit nytt i Sævarhagen, og flytta for 4. gong på kort tid. Frå perioden familien Junge budde nord om bekken har Hans Kristian mange gode minne og nemner spesielt kameratskapet med Ole Mjøs og Alf Tyse. Han har òg klare barneminne frå då han var med Halvard Kloster til Kjøtteinen og henta sild med hest og kjerre. Det var spanande for ein smågut å koma attende til eit område han hadde minneglimt frå. Sjå vaktsoldatane med våpen kontrollera hovudporten, og få utlevert passersetel for så å køyra gjennom det forbodne området, eit område som Hans Kristian seinare fekk utforska som sin viktigaste leikearena.
Om det var ein gledens dag då familien Junge kunne flytta attende til heimen på Bjelland fredsvåren 1945, var husværet i elendig forfatning. Huset deira brukte tyskarane til kantine ved fortet, og det var både nedslite og vanstelt. Ikkje minst var det rotteinvasjon og skeive golv i huset, så det var mykje å ordna opp i for faren. Hans Kristian hugsar òg at rullen med golvbelegg som dei hadde vore attende og henta, vart lagd ut i stova etter kort tid.
Munnleg kjelde: Hans Kristian Junge f. 1938
«Sunnhordland» 11 november 2019.
Oddbjørn Kvålsvold
